مقبره «شمس تبريزي» عارف قرن هفتم هجري، از ابتداي امسال تاكنون پذيراي بيش از 30 هزار جهانگرد از نقاط مختلف جهان بود.

به گزارش فارس، بارگاه شمس تبريزي، مراد مولانا، در ايام نوروز 87 ميزبان 30 هزار علاقه‌مند بود كه با حضور در مقبره او، تعطيلات را در كنار اين عارف اديب‌پرور سپري كردند.

براساس اين گزارش، ميراث فرهنگي كيوسكي در كنار مناره شمس نصب كرده كه به همه گردشگران بروشورهايي مي‌دهد. براين اساس و براساس آمار تورها ميزان استقبال در مقاطع مختلف سال برآورد و مشخص مي‌شود كه چقدر گردشگر داخلي و خارجي از مقبره شمس ديدن كرده است.

چندي پيش نيز نشستي در خوي برگزار شد و طي آن 800 دانشجو از 64 دانشگاه سراسر كشور در بارگاه شمس حضور يافتند.

اخيرا هم گروهي همراه با ويليام چيتيك (عرفان پژوه) و همسرش به خوي سفر كردند كه آمار گردشگران اين قسم برنامه‌ها را بنياد اعلام مي‌كند.

پس از برگزاري كنگره مولانا در آبان 86، كه قسمتي از آن در خوي برگزار شد، و همچنين پس از نامگذاري سال 2007 از سوي يونسكو به عنوان سال مولانا، علاقه به اين شاعر و عارف فارسي‌زبان و همچنين مريدش در جهان و ايران رو‌به فزوني نهاد؛ به‌طوري‌كه حضور ايرانيان مقيم آمريكا و اروپا و همچنين حضور چهره‌هايي چون «ويليام چيتيك»، «شهرام ناظري» و بسياري ديگر از چهره ادبي و فرهنگي ايران و جهان در بارگاه شمس، بيانگر اين شور است.

پايان جدال تبريز و خوي بر سر مزار «شمس»

خبرگزاري فارس: سرانجام جدال تبريز و خوي درباره محل دفن «شمس تبريزي» پايان يافت و شهر تبريز به عنوان «زادگاه» و شهر خوي به عنوان «بارگاه» مراد مولانا مشخص شد.
  
 
حجت‌الله ايوبي مدير عامل بنياد شمس، در گفت‌وگو با خبرنگار ادبي فارس، گفت: ادعاي وجود مقبره شمس در تبريز، نظر شوراي شهر تبريز هم نبود. سخنگوي شوراي شهر تبريز به نقل از برخي اظهار داشت كه مقبره شمس، تبريز است.
وي با انتقاد از رسانه‌ها و صدا و سيما عنوان كرد: چيزي كه براي ما عجيب است اينكه حرف سخنگوي شوراي شهر تبريز در رسانه‌ها به شدت بازتاب داشت. به طوري كه اين همه كنگره و حضور بزرگان در خوي آنقدر در رسانه‌ها برجسته نشد.
ايوبي بيان داشت: ما به اعضاي شوراي شهر تبريز گفتيم اگر مدرك مستندي داريد ارائه كنيد، وگرنه ما كه نمي‌خواهيم مقبره جعل كنيم. آنها هيچ مدرك مستندي ارائه نكردند و حتي دكتر موحد و دكتر رياحي هم در برابر اظهارنظر آنها موضع گرفتند.
مدير عامل بيناد شمس تأكيد كرد: ما اكنون از اين بحث عبور كرديم كه مقبره شمس كجاست. سال گذشته و امسال هم، همه بزرگان فرهنگي داخل و خارج از كشور به خوي آمدند و كنار مقبره شمس اداي احترام كردند.
ايوبي تصريح كرد: با تبريزي‌ها صحبت شد و قرار است برنامه بزرگي با عنوان از زادگاه تا بارگاه تدوين شود و همچنين مقرر شد فرمانداري‌ها، استانداري‌ها و شوراهاي شهر استان‌هاي آذربايجان شرقي و غربي بنشينند و برنامه‌هاي مشترك تدارك ببينند.
وي با اشاره به طرح راه خورشيد خاطرنشان كرد: طرح راه خورشيد قرار است از قونيه تركيه به شهرستان خوي و از آنجا به بارگاه حضرت امام رضا(ع) در مشهد امتداد يابد كه اين مسير از شهر تبريز زادگاه شمس هم مي‌گذرد و از آنجا نيز قرار است به سمت كشورهاي شرق ايران ادامه يابد كه همان جاده ابريشم سابق است.
سيد طه مرقاتي عضو هيئت مؤسس بنياد شمس و مسئول بنياد در شهرستان خوي نيز به خبرنگار فارس گفت: مدارك ما مبني بر اينكه بارگاه شمس در خوي واقع است، ثبت شده و متقن است. شما اگر به «باغ سبز موحد» موحد و كتاب «تاريخ خوي» نوشته دكتر محمدامين رياحي و «من و مولانا» پرفسور ويليام چيتيك مراجعه كنيد،با ادله عنوان كرده‌اند كه مقبره شمس در خوي واقع است.
وي افزود: اخيرا هم در يكي از روزنامه‌ها نويسنده‌اي ترك، سفرنامه‌هايي را از دوران عثماني ذكر كرده كه در آن آمده است قبر شمس در خوي است. يعني بزرگ‌ترين دانشمنداني كه در زمينه شمس و مولانا كار كردند مي‌گويند مقبره او در شهرستان خوي است.
وي ادعاي ترك‌ها را مبني براينكه شمس از قونيه رد شده است، اساسا ادعايي بي‌اساس خواند و بيان داشت: شمس هرگز از قونيه رد نشده است.
مرقاتي با اظهار تأسف از اظهارات سخنگوي شوراي شهر تبريز، اذعان كرد: شوراي شهر تبريز تاكنون هيچ مدركي و كتابي ارائه نكرده‌است. نظر دكتر موحد اين است كه ممكن است شخصي به اسم شمس در تبريز دفن شده باشد، ولي اين شمس تبريزي مسلما نيست.
عضو هيئت مؤسس بنياد شمس با بيان اينكه ما بايد مدارك متقن را از شوراي شهر تبريز طلب كنيم، تصريح كرد: بايد از آن‌ها بپرسيم كه شما چه ادله و مدركي داريد؟ از تاريخ چه در اختيار داريد؟
مرقاتي به سفر ايوبي و مذاكره با اعضاي شوراي شهر تبريز اشاره و اضافه كرد: ايشان بعد از اين موضوع به تبريز سفر كردند و به اعضاي شوراي شهر تبريز گفتند كه اين ادعاي شما جز اينكه، خارجي‌ها بيايند و شخصيت‌هاي ما را مصادره كنند هيچ اثري ندارد. ما بايد در مورد شمس اتفاق نظر داشته باشيم كه شمس در ايران است. چون الآن در خارج از كشور هم مدعي دارد. پس بگوييم زادگاه شمس در تبريز است و يك نمادي را هم به او اختصاص دهيم و بارگاه و مقبره او هم در خوي است. هر دو هم جزو آذربايجان است. پس چه كاري است كه اختلاف ايجاد كنيم كه نفر سوم از بيرون بيايد و بهره برداري كند. اين سرمايه ملي ماست. زماني كه شمس به خوي آمده خوي محل اجتماع عرفا بوده است. طارمي هم كه زنجاني بود به خوي آمده و اكنون در آنجا دفن است.
وي ادامه داد: بعد از صحبت‌هاي دكتر ايوبي قرار شد زادگاه شمس تبريز و بارگاه او خوي باشد و همه گردشگران و مولانا شناسان بايد به هر دو شهر سفر كنند. بر اساس اين موضع دكتر ايوبي، همه اعضاي شوراي شهر تبريز هم پذيرفتند و قائله ختم به خير شد.

شمس تبريزي پير و مراد جلال الدين محمد مولوي، از مفاخر بزرگ فرهنگ و زبان ادبيات فارسي، كسي كه مرشد و مولاي مولاناي جوان شد و او را از هفت وادي عرفان به سير و سلوك واداشت تا به مقام عارف كبير و عالم خرابات نايل آيد و با خلق مثنوي معنوي به عنوان نمادي از تجلي فرهنگ ايراني - اسلامي ميراثي گرانقدر براي همه نسل هاي آينده به جا گذارد.
    اما ما فرزندان اين آب و خاك شايد نتوانستيم ميراث داران نام و آثار نياكاني چون او باشيم و به همين خاطر شاهد آنيم كه كشور همسايه - تركيه - او را و بسياري ديگر از مفاخر زبان و ادبيات فارسي را منتسب به خود معرفي كند و در اين باره به تبليغات جهاني بپردازد و براي خود و كشورشان اعتبار جهاني كسب كند. چنان كه ديگر همسايگان ادعايي از اين دست نسبت به نظامي و مولوي و... و ديگر قطب هاي زبان و فرهنگ فارسي ابراز و اعلام داشته اند. در حالي كه همه اين چهره ها با فرهنگ و زبان اين كشورها بيگانه اند. در همين راستا مدتي است كه مسئولان فرهنگي تركيه نشاني مدفن شمس تبريزي را در قونيه مي دهند. شايد قصور و سكوت متوليان فرهنگي ما در دوران گذشته سبب شد كه آنها بر چنين ادعايي پاي فشارند.
    هفته گذشته كتابي به بازار آمد تحت عنوان «تاريخ عثمان پاشا» كه شرح يورش عثماني به قفقاز و آذربايجان و تصرف تبريز (۹۹۶ ـ ۹۹۳ قمري) است. اين كتاب به قلم ابراهيم رحيمي زاده چاوشي و ترجمه دكتر نصرالله صالحي از سوي انتشارات طهوري چاپ و منتشر شده است.
    نويسنده به عنوان شاعر و مورخ در جريان قشون كشي عثماني به تبريز خود همراه سپاه و عساكر عثماني حاضر و ناظر تمام رويدادها بوده و زماني كه به حوالي تبريز و حومه مي رسند، ضمن شرح جغرافياي منطقه و بناهاي تاريخي آن چنين روايت مي كند:
    «در شانزدهمين روز ماه مبارك كه چهارشنبه بود، در محلي به نام «اواجق باشي» يك سلطان معروف به نام چالاپ وردي خان همراه با اولاد و اتباع خود آمده و عرض عبوديت نموده و به هجده نفر از افرادش خلعت خاقاني پوشانيده و خواسته هايشان برآورده شد. در هجدهمين روز در آبادي «خوي» منزل شد پسر محمدحسن بيگ، سنجاق بيگ خوي شده و تمام رعايا و برايا از مهابت و ترس عساكر روم پا به فرار گذاشتند. اكنون مرقد حضرت شمس تبريزي، نور الله مرقده، در خوي است. شكر و سپاس خداي را كه زيارت آن مرقد شريف ميسر شد.». (تاريخ عثمان پاشا - ص ۱۰۶)
    اين بهترين سند و مدركي است بر صحت نظر ما و رد ادعاي مسئولان فرهنگي تركيه كه يك نفر از مورخان و شاعران كشور خودشان حدود ۴۵۰ سال پيش آن را مكتوب كرده است. دكتر نصرالله صالحي مترجم اين كتاب در پانوشت صفحه ۲۲ اين كتاب مي نويسد: اين آگاهي از وجود مرقد شمس تبريزي در شهر خوي حائز اهميت تاريخي و فرهنگي زيادي است. زيرا شماري از محققان معاصر تركيه مدعي شده اند كه مرقد شمس در قونيه است. دكتر محمد امين رياحي نيز در سال ۷۵ در يكي از مجلات فرهنگي - ادبي طي مقاله اي تحت عنوان «تربت شمس كجاست » سعي كرد با استناد به برخي منابع فارسي به هرگونه شك و شبهه راجع به محل تربت شمس را پاسخ دهد.
    كتاب «تاريخ عثمان پاشا» شامل سه متن تاريخي است كه متن اول به قلم ابوبكربن عبدالله در شرح تهاجم عثماني به قلمرو صفويان در قفقاز و تصرف اين مناطق است.
    دومين متن نامه عوض افندي از دمير قاپو (دربند) به عثمان پاشاست.
    متن سوم، گزارش مشروح يورش عثماني به آذربايجان و تصرف تبريز به فرماندهي عثمان پاشا به قلم شاعر و مورخ همراه او ابراهيم رحيمي زاده چاوش است.
    مجموعه اين سه دستنوشته منحصر به فرد را شخصي به نام يونس زيرك از كتابخانه وين گردآورد و در سال ۱۹۸۲ ميلادي براي نخستين بار در تركيه منتشر شد.

منابع:

روزنامه ایران

خبرگزاری فارس