بارها شنيده ايم كه دانش آموز يا دانشجويي مي گويد:
«ديگر حال و حوصله خواندن اين كتاب را ندارم» يا «آنقدر از اين كتاب خسته شده ام كه قابل گفتن نيست» و يا «هرچقدرمي‌خوانم مثل اينكه كمتر ياد مي گيريم» و يا «10بار خواندم و تكرار كردم ولي بازهم ياد نگرفتم».
به راستي مشكل چيست؟ آيا براي يادگيري درس واقعا" بايد 10 بار كتاب را خواند؟ آيا بايد دروس خود را پشت سرهم مرور كرد؟ و آيا بايد دهها بار درس را تكرار كرد تا ياد گرفت؟ مطمئنا" اگر چنين باشد، مطالعه كاري سخت و طاقت فرسا است. اما واقعيت چيزي ديگر است. واقعيت آن است كه اين گروه از فراگيران، روش صحيح مطالعه را نمي دانند و متاسفانه در مدرسه و دانشگاه هم چيزي راجع به چگونه درس خواندن نمي آموزند. يادگيري و مطالعه، رابطه اي تنگاتنگ و مستقيم با يكديگر دارند، تا جايي كه مي توان اين دو را لازم و ملزوم يكديگر دانست. براي اينكه ميزان يادگيري افزايش يابد بايد قبل از هر چيز مطالعه اي فعال و پويا داشت.

شیوه صحیح مطالعه، چهار مزيت عمده زير را به دنبال دارد:

1- زمان مطالعه را كاهش مي‌دهد.

2- ميزان يادگيري را افزايش مي‌دهد.

3- مدت نگهداري مطالب در حافظه را طولاني تر مي‌كند.

4- بخاطر سپاري اطلاعات را آسانتر مي‌سازد.

براي داشتن مطالعه اي فعال و پويا نوشتن نكات مهم درحين خواندن ضروري است تابراي مرور مطالب، دوباره كتاب رانخوانده و در زماني كوتاه ازروي يادداشتهاي خود مطالب را مرور كرد.

يادداشت برداري، بخشي مهم و حساس از مطالعه است كه بايد به آن توجهي خاص داشت. چون موفقيت شما را تا حدودي زياد تضمين خواهد كرد و مدت زمان لازم براي يادگيري را كاهش خواهد داد. خواندن بدون يادداشت برداري يك علت مهم فراموشي است.

شش روش مطالعه:

خواندن بدون نوشتن خط كشيدن زيرنكات مهم حاشيه نويسي خلاصه نويسي كليد برداري خلاقيت و طرح شبكه اي مغز.

1- خواندن بدون نوشتن: روش نادرست مطالعه است. مطالعه فرآيندي فعال و پويا است و براي نيل به اين هدف بايد از تمام حواس خود براي درك صحيح مطالب استفاده كرد. بايد با چشمان خود مطالب را خواند، بايد در زمان مورد نياز مطالب را بلند بلند ادا كرد و نكات مهم را يادداشت كرد تا هم با مطالب مورد مطالعه درگير شده و حضوري فعال و همه جانبه در يادگيري داشت و هم در هنگام مورد نياز، خصوصا" قبل از امتحان، بتوان از روي نوشته ها مرور كرد و خيلي سريع مطالب مهم را مجددا" به خاطر سپرد .

2- خط كشيدن زير نكات مهم: اين روش شايد نسبت به روش قبلي بهتر است ولي روش كاملي براي مطالعه نيست چرا كه در اين روش بعضي از افراد بجاي آنكه تمركز و توجه بروي يادگيري و درك مطالب داشته باشند ذهنشان معطوف به خط كشيدن زير نكات مهم مي گردد. حداقل روش صحيح خط كشيدن زير نكات مهم به اين صورت است كه ابتدا مطالب را بخوانند و مفهوم را كاملا" درك كنند و سپس زير نكات مهم خط بكشند نه آنكه در كتاب بدنبال نكات مهم بگردند تا زير آن را خط بكشند.

3- حاشيه نويسي: اين روش نسبت بدو روش قبلي بهتر است ولي بازهم روشي كامل براي درك عميق مطالب و خواندن كتب درسي نيست ولي مي تواند براي يادگيري مطالبي كه از اهميتي چندان برخوردار نيستند مورد استفاده قرار گيرد.

4- خلاصه نويسي: در اين روش شما مطالب را ميخوانيد و آنچه را كه درك كرده ايد بصورت خلاصه بروي دفتري يادداشت مي كنيد كه اين روش براي مطالعه مناسب است و از روشهاي قبلي بهتر مي باشد چرا كه در اين روش ابتدا مطالب را درك كرده سپس آنها را يادداشت مي كنيد اما بازهم بهترين روش براي خواندن نيست.

5- كليد برداري: كليد برداري روشي بسيار مناسب براي خواندن و نوشتن نكات مهم است. در اين روش شما بعد از درك مطالب، بصورت كليدي نكات مهم را يادداشت مي كنيد و در واقع كلمه كليدي كوتاهترين، راحتترين، بهترين و پرمعني ترين كلمه اي است كه با ديدن آن، مفهوم جمله تداعي شده و به خاطر آورده مي شود.

6- خلاقيت و طرح شبكه اي مغز: اين روش بهترين شيوه براي يادگيري خصوصا" فراگيري مطالب درسي است. در اين روش شما مطالب را مي خوانيد، بعد از درك حقيقي آنها نكات مهم را به زبان خودتان و بصورت كليدي يادداشت مي كنيد و سپس كلمات كليدي را بر روي طرح شبكه اي مغز مي نويسد؛ در واقع نوشته هاي خود را به بهترين شكل ممكن سازماندهي مي كنيد و نكات اصلي و فرعي را مشخص مي كنيد، تا در دفعات بعد به جاي دوباره خواني كتاب، فقط به طرح شبكه اي مراجعه كرده و با ديدن كلمات كليدي نوشته شده بروي طرح شبكه اي مغز، آنها را خيلي سريع مرور كنيد. اين روش درصد موفقيت تحصيلي شما را تا حدود بسيار زيادي افزايش مي دهد و درس خواندن را بسيار آسان مي كند. و بازده مطالعه را افزايش مي دهد.

شرايط مطالعه

«بكارگيري شرايط مطالعه يعني بهره وري بيشتر از مطالعه»

شرايط مطالعه، مواردي هستند كه با دانستن، بكارگيري و يا فراهم نمودن آنها ، مي توان مطالعه اي مفيدتر با بازدهي بالاتر داشت و در واقع اين شرايط به شما مي آموزند كه قبل از شروع مطالعه چه اصولي را به كار گيريد ، در حين مطالعه چه مواردي را فراهم سازيد و چگونه به اهداف مطالعاتي خود برسيد و با دانستن آنها مي توانيد با آگاهي بيشتري درس خواندن را آغاز كنيد و مطالعه اي فعالتر داشته باشيد :

1- آغاز درست: براي موفقيت در مطالعه ،بايد درست آغازكنيد.

2- برنامه ريزي: يكي از عوامل اصلي موفقيت ، داشتن برنامه منظم است.

3- نظم و ترتيب: اساس هر سازماني به نظم آن بستگي دارد.

4- حفظ آرامش: آرامش ضمير ناخود آگاه را پويا و فعال مي كند.

5- استفاده صحيح از وقت: بنيامين فرانكلين؛ «آيا زندگي را دوست داريد؟ پس وقت را تلف نكنيد زيرا زندگي از وقت تشكيل شده است.»

6- سلامتي و تندرستي: عقل سالم در بدن سالم است.

7- تغذيه مناسب: تغذيه صحيح نقش مهمي در سلامتي دارد.

8- دوري از مشروبات الكلي: مصرف مشروبات الكلي موجب ضعف حافظه مي شود.

9 – ورزش: ورزش كليد عمر طولاني است.

10- خواب كافي: خواب فراگيري و حافظه را تقويت مي كند.

11 – درك مطلب: آنچه در حافظه بلند مدت باقي مي ماند، يعني مطالب است.

چند توصيه مهم كه بايد فراگيران علم از آن مطلع باشند: 

1- حداكثر زماني كه افراد مي توانند فكر خود را بروي موضوعي متمركز كنند بيش از 30 دقيقه نيست، يعني بايد سعي شود حدود ۳۰ دقيقه بروي يك مطلب تمركز نمود و يا مطالعه داشت و حدود 10 الي 15 دقيقه استراحت نمود سپس مجددا" با همين روال شروع به مطالعه كرد. 

2- پيش از مطالعه از صرف غذاهاي چرب و سنگين خودداري كنيد. و چند ساعت پس از صرف غذا مطالعه نمائيد چون پس از صرف غذاي سنگين بيشتر جريان خون متوجه دستگاه گوارش مي شود تا به هضم و جذب غذا كمك كند و لذا خونرساني به مغز كاهش مي يابد و از قدرت تفكر و تمركز كاسته مي شود. از مصرف الكل و دارو هم خودداري فرمایيد. همچنين غذاهاي آردي مثل نان و قندي قدرت ادراك و تمركز را كم مي كند نوشابه هاي گازدارهم همينطور هستند.  

3- ذهن آدمي با هوش است اگر يادداشت برداريد خود را راحت از حفظ و بياد سپاري مطالب مي كند و نيز همزمان نمي توانيد هم مطلبي را بنويسيد و هم گوش دهيد. پس در حين مطالعه لطفا" يادداشت برداري نمایيد.

مطالب مربوط:

موضوع

مقدمه

اساس تمرينات در تمرکز حواس

علاقه

روش مطالعه متمرکز

عوامل مهم ديگر در مطالعه متمرکز

تمرکز حواس در کلاس

پرورش دقت و حواس پنج گانه

تن آرامي يا Relaxation

يوگا و افزايش تمرکز

مراقبه و مانترا

چند تمرين براي تمرکز حواس

تمرکز از راه ذکر و عرفان

پاسخهای شما درباره تمرکز حواس

با آرزوی موفقیت در امتحانات

سلام علیکم و رحمت الله. اوضاع درس و مشقتان چطوره؟ به مراد است یا نه؟

عرضم به حضور شما دوستان عزیز؛
یکی از خواص شب امتحان و کلا فصل خطیر امتحانات این است که خیال پردازیهای ذهن آدمی گل می کنه. مخصوصا اگه درسهای اون ترم رو خوب نخونده باشید. مطمئنم شما هم تجربیات ملسی در این مورد دارید. پس یکی از ماجراهای سوخاری شدن دانشجو تو شب امتحان را بخوانید و به جان ما دعا، باشد که چراغ راه آیندگان قرار گیرد.

بی حال ترین حالت را تصور کن:
فرض کنید فردا صبح ساعت 8 امتحان سخت و سفتی پیش رو دارید و شما این کتاب را در طول ترم بارها خوانده اید ولی به خاطر اضطراب و سابقه تاریخی سیاه امتحانات این درس، باز هم مطمئن نیستید که نمره مورد قبول خودتون رو می گیرید یا نه؟

ضد حال ترین حالت را تصور کن:
فردا ساعت 8 صبح امتحان دارید و شما هم فردا به همراه دوست و دشمن به قربانگاه می روید، ولی به خاطر خروارها مشکل و معضل خود ساخته و دیگر ساخته، که در خورجین تنبلی بسیاری از ما یافت می شود، نتوانسته اید خودتان را برای امتحان شنیع فردا آماده کنید. از یه طرف دیگه هم از اول شب امتحان دلتان هلپ هلپ مشغول جفتک اندازی است. همچنین در این شب ظلمانی یلدایی، شما تمامی رنج و مصیبت تاریخی بشر رو به صورت کنسانتره نوش جان می کنید. در این شب نسكافه و قهوه از واليوم ده هم خواب آورتر مي شوند و نیز می دانید که در شب امتحان هیچ نوع کاتالیزور و تقلبی برای خواندن سیصد چهارصد صفحه درس کارگر نیست. درست از این لحظه به بعد است که فکر و خیالتان به کار می افتد، مثلا آرزو می کنید که: فردا زلزله یا سیل مهیبی بیاید و فقط ساختمان دانشگاه را با خاک یکسان کند و به غیر از خودتان، سر به تن هیچ مراقب و ممتحنی نباشد! یا اینکه پا را فراتر گذاشته و آرزو می کنید که فردا سئوالات توسط گروه هکری پی ان یو! لو رفته و امتحان بی امتحان... و بسیاری از پنبه دانه های دیگر که در خواب هم نمی توانید ببینید. ولی باور کنید هیچ یک از این خیالات شما را از لحظه سوانح و سوختگی در جلسه امتحان نجات نمی دهد. پس بهتر است زود بخوابید و بی خیال درس خوندن در این شب ملخ شوید... همه چیز را به دست خدا بسپارید.

صبح که از خواب بیدار می شوید احساس می کنید کمی سنگین شده اید. علاوه بر ضد حالات فوق الذکر، دل پیچه و روده پیچه نیز به آن اضافه شده. یه طرف دلتان می گوید بروید و طرف دیگر دلتان، می گوید نروید. شاید بگویید این که مسئله ای نیست، در جلسه امتحان حاضر نمیشیم و به جاش گواهی غیبت پزشکی میاریم تا اون درسو حذف کنیم. ولی باز هم علافان و آرمان گرایانی هستند که می خواهند علم و شانس خود را توأمان در این دوراهی بیازمایند، مخصوصا همان گروه اولی. پس شما نیز شانس خود را بیازمایید. دل به دریا بزنید و به سوی قربانگاه بشتابید و باور کنید امتحان بخشي از زندگي است، نه زندگي امتحانست.

با حال ترین حالت را تصور کن:
هم اکنون شما در جلسه امتحان قرار دارید و مشغول جاری ساختن همه تراوشات ذهنی و دماغی تان در ورقه امتحانی تشریحی، سیانوری و تستی گوگوری مگوری هستید! در همین حین که مشغول مثلا جواب دادن به سئوالات، که مانند کلمات نفرت انگیزی به نوبت و تک تک مثل نیزه در چشم مبارکتان فرو می رود و شما را به عمق نادانی تان واقف تر می کند، می باشید، باز هم همان فکر و خیالات شب گذشته به سراغتان می آید با این تفاوت که حالا نمرات زیر ده نیز مانند مور و ملخ در هوای شرجی خیالی تان به این سو و آن سو در حال پروازند! اکنون آرزو می کنید که کاش ماجراجویی نمی کردید و در امتحان حاضر نمی شدید. کاش... ولی چه کار باید کرد؟ کار از کار گذشته...ولی باز هم خدا هست.

در همین اثنا که در عالم هپروتی سیر و سلوک می کنید ناگهان هدهد خوشخبری از عالم ناسوتی از راه می رسد و ندا در می دهد که: اي جوان آرزو کن آرزو... آرزو بر هیچ جوانی عیب نیست:

توجه...توجه...توجه
دانشجویان عزیز به بخشنامه ای که هم اینک به دستمان رسید، توجه داشته باشند:

« در حین امتحان پایان ترم هر درس، دانشجویانی که احساس {فکر} می کنند که نمره مورد نظر خود را کسب نمی کنند، می توانند تمایل خود را مبنی بر اینکه (برگه امتحانی اینجانب تصحیح نگردد) اعلام نموده و با پر کردن فرم مربوطه، پاسخنامه خود را امضا نمایند. بدیهی است این جلسه امتحانی به منزله غیبت در امتحان تلقی خواهد شد. (...و شما خودتان خوب می دانید چجوری این موضوع را با گواهی پزشکی حل و فصل و حذف کنید.) »

پی نوشت ها:
۱- این فکر و خیال و آرزو تا این لحظه در دانشگاه پیام نور برآورده و عملی نشده است، ولی در بسیاری از دانشگاههای دیگر جاری و ساری است. بپرسید تا بگم!

۲- منظور از حقوق دانشجویی همین موارد به ظاهر کوچک است. حقوق دانشجویی را در آسمانها نجوییم.

۳- البته اوضاع همیشه همینجوری آرمانی و بر وفق مراد نیست. اگر درسهای این ترم را خوب نخوانده اید، از همین امروز شروع کنید و تمام سعی و تلاش خودتان را تا شب امتحان به کار ببندید و منتظر فیوضات پیام نوری نباشید!

۴- با عملی شدن این درخواست نمرات ناپلئونی در پیام نور به همان جایی که ناپلئون تشریف برده اند، خواهند رفت!

۵- و نهایتا با عملی شدن این مطالبه دانشجویی، معدل کم و اعتراضات بی جواب را به زباله دان PNU می شوتیم!

با آرزوی موفقیت در امتحانات
نظر از یاد نرواد!

_{یادداشتهای} پیام مهر^{از دانشگاه پیام نور}

فراری دادن موش از خوابگاه:
با توجه به اينكه اخيرا با شروع فصل سرما، در برخي از خانه ‏هاي دانشجويي موش مشاهده شده و موجبات سلب آسايش و آرامش و گاها رعب و وحشت دانشجويان عزيز را فراهم كرده است، بدينوسيله نتيجه مطالعات و تحقيقات انجام شده جهت مقابله با موش به شرح زير اعلام مي‏گردد. به محض مشاهده موش در اتاق، يكي از اقدامات زير را انجام دهيد:

بند 1- روش كاملا دانشجويي: پس از هماهنگي با هم اتاقي‏هايتان با كشيدن يك جيغ بلند، دسته جمعي در را بازكرده از اتاق خارج شويد و ديگر هرگز به آن اتاق بازنگرديد ...

بند 2- روش سرخپوستي: مقداري وسايل قابل اشتعال وسط اتاق جمع كرده ، آتش بزنيد تا موش با دود آن خفه شود . سپس موارد بند (1) را انجام دهيد ...

بند 3- روش معرفتي: به موش بگوييد در صورت عدم خروج وي خودكشي خواهيد كرد. اگر با معرفت باشد از اتاق خارج خواهدشد. در غير اين صورت موارد بند (1) را انجام دهيد ...

بند 4- روش تعارفي: به موش تعارف كنيد كه امشب را پيش شما بماند . احتمالا شرمنده شده و تعارف شما را نمي‏پذيرد . در صورتيكه تعارف را پذيرفت بند (1) را اجرا كنيد ...

بند 5- روش قبيله گامبالا: تعدادي سلاح سرد تهيه كرده و به موش اعلان جنگ كنيد. در صورتيكه موش نامبرده حرفه‏اي بوده و اين حرف را جدي نگرفت بند (1) را انجام دهيد ...

بند 6- روش دموكراتيك: پس از شرح فوايد گفتمان براي موش ، از او خواهش كنيد اتاق را ترك كند. اگر موش قبول نكرد بند (1) را انجام دهيد ...

بند 7- روش نه چندان دانشجويي: يكي از گربه ‏هايي كه دركوچه دنبال غذا مي‏گردند را براي شام به منزل خود دعوت كنيد. در صورت موفقيت گربه در شكار موش، از او بخواهيد از اتاق خارج شود. در صورت عدم موافقت گربه بدنبال راهي براي خارج كردن گربه باشيد (مطلب نحوه خروج گربه به زودي منتشر مي‏گردد) ...

بند 8- روش كمپينگ: در ميان دوستانتان هر كدام كه خانه ‏شان بهتر است را انتخاب كرده و به صورت دسته جمعي تا آخر ترم به خانه آنها برويد. در صورتيكه در خانه آنها هم موش مشاهده شد به بند (1) مراجعه كنيد ...

بند 9- روش روانشناسي: به كارهاي روزانه خود پرداخته و به موش بي ‏محلي كنيد. او احتمالا ناراحت شده و خارج خواهد شد. در صورتيكه اين هم جواب نداد راهي جز مراجعه به بند (10) براي شما باقي نمانده است ...

بند 10- روش فاشيستي: مقداري از كباب سلف دانشگاه را در مسير او قرار دهيد تا از آن بخورد. اين روش احتمال خطا ندارد. موش حتما خواهد مرد و اصلا نيازي به مراجعه به بند (1) نداريد.

تبصره: از روشهاي فوق براي فراري دادن مهمانهاي ناخوانده دوپا مانند انسان نيز مي توان استفاده برد.